महिलांमध्ये हिमोग्लोबिनची कमतरता का होते?
आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत महिलांमध्ये हिमोग्लोबिनची कमतरता ही गंभीर व दुर्लक्षित समस्या ठरत आहे. अन्नातील पोषणाच्या अभावामुळे शरीरात ऑक्सिजन पोहोचवणाऱ्या लाल पेशींची संख्या घटते आणि त्याचे दुष्परिणाम दिसून येतात.
चंद्रपूर: आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे महिलांना स्वतःच्या आरोग्याकडे लक्ष देणे कठीण होत आहे. घर, नोकरी आणि कुटुंबातील जबाबदाऱ्या सांभाळताना अनेक महिला आपल्या शरीरातील सूक्ष्म बदलांकडे दुर्लक्ष करतात. याचाच परिणाम म्हणून महिलांमध्ये हिमोग्लोबिनच्या कमतरतेची समस्या वाढत आहे.
हिमोग्लोबिनची कमतरता म्हणजे शरीरात ऑक्सिजन वाहून नेणाऱ्या लाल रक्त पेशींमधील घट. ही स्थिती अॅनिमिया म्हणून ओळखली जाते आणि ती अनेक गंभीर परिणाम घडवू शकते. अॅनिमियामुळे सतत थकवा, चक्कर येणे, त्वचेचा रंग फिकट होणे, एकाग्रतेचा अभाव, श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे दिसून येतात.
💉 किती असावे हिमोग्लोबिनचे प्रमाण?
स्त्रियांसाठी सामान्यतः हिमोग्लोबिनचे प्रमाण १२ ते १६ ग्रॅम/डीएल दरम्यान असणे आवश्यक असते. परंतु भारतात मोठ्या प्रमाणात महिलांमध्ये हे प्रमाण ९ ग्रॅम/डीएल किंवा त्याहून कमी असते, हे चिंतेचे कारण ठरते.
📌 कारणे काय आहेत?
- आयर्न (लोह) आणि फॉलिक अॅसिडची कमतरता
- पौष्टिक आहाराचा अभाव
- नियमित मासिक पाळीमुळे होणारा रक्तस्राव
- गर्भधारणा किंवा प्रसूतीनंतर पोषणाची कमतरता
अॅनिमियाची लक्षणे आणि त्यावर उपाय
- थकवा व अशक्तपणा
- मानसिक क्षमता कमी होणे
- गर्भवती महिलांमध्ये बाळाच्या वाढीवर परिणाम
- त्वचा कोरडी व निस्तेज होणे
🩺 डॉ. प्राची बडे-सिद्धम यांच्या मते:
“महिलांमध्ये अॅनिमिया हे अनेकदा लक्षात येत नाही. पण अशक्तपणा, चक्कर येणे, एकाग्रतेचा अभाव ही लक्षणे दुर्लक्षित न करता तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे. अन्नात लोखंडयुक्त पदार्थ समाविष्ट करणे आणि वैद्यकीय सल्ल्याने आयर्न सप्लिमेंट्स घेणे आवश्यक आहे.”
🍎 उपचार व प्रतिबंध:
- लोखंडयुक्त आहार घ्या (उदा. पालक, बीट, सफरचंद)
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आयर्न गोळ्या घ्या
- नियमित आरोग्य तपासणी करून घ्या
- पुरेशी झोप व विश्रांती घ्या
हिमोग्लोबिन वाढवण्यासाठी आहारातील उपाय
- दररोज हिरव्या पालेभाज्या जसे की पालक, मेथी खा.
- सफरचंद, डाळिंब, बीट यांसारखे फळे नियमित खा.
- लोखंडाच्या भांड्यांत अन्न शिजवा.
- आवश्यक्तेनुसार डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आयर्न सप्लिमेंट्स घ्या.
“तज्ज्ञांच्या मते, महिलांमध्ये हिमोग्लोबिनची कमतरता ही पोषणातील कमतरतेचे स्पष्ट लक्षण असू शकते.”
