पैनगंगा नदीच्या पुराचा फटका: चार गावांना झळ, शेती पाण्याखाली
सेनगाव तालुक्यातील पैनगंगा नदीला आलेल्या पुरामुळे चार गावांतील शेतजमीन पाण्याखाली गेली आहे. २७ जूनच्या रात्रीपासून सतत पावसामुळे नदीला पूर आला. त्याचा थेट परिणाम गावांतील शेतीवर झाला. पैनगंगा पूर 2025 च्या या घटनेमुळे शेतकऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे.
१७० हेक्टर जमीन पाण्याखाली
सेनगाव तालुक्यातील भातवडी, खंडाळा, नळवाडी आणि शिरसे या गावांच्या सीमांमधील शेती पूर्णतः पाण्याखाली आहे. या भागात मुख्यतः भात, तूर, कापूस अशी पिके घेतली जातात.
मात्र आता पाण्यामुळे ही पिके खराब होण्याची शक्यता आहे. काही शेतकरी नुकतेच पेरणी करून माघारी गेले होते.
नदीची पातळी वाढल्याने पूरस्थिती गंभीर
२७ जूनच्या रात्रीपासून जोरदार पाऊस पडत आहे. त्यामुळे पैनगंगा नदीची पातळी अचानक वाढली. नदी लगत असलेली शेतजमीन भराभर पाण्याखाली गेली.
काही ठिकाणी नद्या पात्रातून बाहेर पडल्या. त्यामुळे गावकऱ्यांना रात्रभर जागून पाण्याची दिशा पाहावी लागली.
वाहतूक ठप्प
नदीवरील पुलावरून पाणी वाहत असल्यामुळे दोन्ही बाजूंची वाहतूक थांबवण्यात आली आहे. स्थानिक लोकांनी वाहनांना पर्यायी मार्गांचा वापर करावा लागतो आहे.
शालेय बस, अन्नधान्य गाड्या याही अडकल्या आहेत. प्रशासनाने तात्पुरती बंदी घातली आहे.
शाळा बंद ठेवाव्या लागल्या
पुरामुळे काही शाळा बंद ठेवाव्या लागल्या. रस्ते पाण्याखाली गेल्याने विद्यार्थ्यांना शाळेत पोहोचणे शक्य नव्हते.
पालकांनीही मुलांना घरीच ठेवणे पसंत केले. मुख्याध्यापकांनी शाळा ऑनलाइन घेण्याचा विचार सुरू केला आहे.
प्रशासनाची मदत सुरू
स्थानिक प्रशासनाने तत्काळ मदतकार्य सुरू केली आहे. तलाठ्यांना पुरग्रस्त भागात पाठवून अहवाल मागवण्यात आले. पंचनामे सुरू असून शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई देण्याचा विचार आहे.
जिल्हाधिकारी यांनी अधिकाऱ्यांना तातडीने मदत देण्याचे आदेश दिले.
गावकऱ्यांची मागणी
गावकऱ्यांनी जलसंधारण विभागाकडे नदीवरील बंधाऱ्याचे काम पूर्ण करावे अशी मागणी केली आहे. याआधीही पूर आला होता, मात्र त्या वेळीही उपाय झाले नाहीत.
पैनगंगा नदीच्या पूर परिस्थितीवर कायमस्वरूपी तोडगा हवा असल्याचे स्थानिक नागरिक म्हणतात.
हवामान खात्याचा इशारा
हवामान खात्याने पुढील ४८ तास जोरदार पावसाचा इशारा दिला आहे. त्यामुळे पूरस्थिती आणखी गंभीर होऊ शकते. प्रशासनाला सतर्क राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. पूर ओसरल्यावरच शेतीची वास्तविक स्थिती समजू शकेल.
पूरग्रस्त भागांत आरोग्याची भीती
पूर ओसरल्यानंतर साथीचे रोग पसरण्याचा धोका असतो. त्यामुळे ग्रामपंचायतींना निर्जंतुकीकरण मोहीम राबवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. पिण्याच्या पाण्याचे नमुने तपासले जात आहेत. डॉक्टरांची टीम सतत पाहणी करत आहे.
मागील वर्षीही अशीच स्थिती
गेल्या वर्षीही पैनगंगा नदीला अशाच पद्धतीचा पूर आला होता. त्यावेळीही भातवडी आणि नळवाडी भाग पाण्याखाली गेले होते. स्थानिकांनी त्या वेळीही बांधकामाची मागणी केली होती. मात्र प्रशासनाकडून काही ठोस पावले उचलली गेली नाहीत.
पूरामुळे पशुधनाचे नुकसान
पैनगंगा पूर 2025 मध्ये केवळ शेतीच नाही, तर पशुधनालाही मोठा फटका बसला. काही गावांत गोठ्यांमध्ये पाणी घुसल्याने गुरांचे हाल झाले.
काही जनावरे वाहून गेल्याची माहिती मिळाली आहे. शेतकऱ्यांनी जीव धोक्यात घालून जनावरांना वाचवले. प्रशासनाने तातडीने जनावरांना सुरक्षित ठिकाणी हलवले.
अन्नधान्य वाचवण्याचा प्रयत्न
गावकऱ्यांनी आपल्या घरातील अन्नधान्य, धान्याचे पोते उंच ठिकाणी ठेवले. काहींनी अंगणात किंवा छतावरच माल साठवला.
पाण्याची पातळी वाढल्याने हे प्रयत्न पुरेसे ठरले नाहीत. ग्रामसेवकांनी पूरग्रस्तांना तात्पुरत्या निवाऱ्यांत स्थलांतरित केले.
पूरनियंत्रणासाठी उपाययोजना
स्थानिक आमदार व खासदारांनी पूरग्रस्त भागांना भेट दिली. त्यांनी पूरनियंत्रणासाठी कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्याचे आश्वासन दिले.
बंधाऱ्यांचे काम प्राधान्याने पूर्ण करावे लागेल, अशी मागणी नागरिकांनी केली. सरकारने निधी उपलब्ध करून द्यावा, असे ते म्हणाले.
सामाजिक संस्थांचा पुढाकार
पैनगंगा पूर 2025 मध्ये सामाजिक संस्थांनी मोठी मदत केली. काही संस्थांनी अन्नपाणी, औषधे आणि कपडे वाटप केले. युवकांनी बचाव कार्यात भाग घेतला.
काही ठिकाणी स्वयंसेवी संस्था अडकलेल्या लोकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यासाठी पुढे आल्या.
वीज व संपर्क यंत्रणा कोलमडली
पूरामुळे अनेक गावांत वीज पुरवठा खंडित झाला. मोबाईल नेटवर्कही बंद झाले. नागरिकांनी दोन दिवस बाहेरील संपर्काशिवायच वेळ घालवला.
महावितरणच्या कर्मचाऱ्यांनी काम करून वीज पुरवठा पूर्ववत केला. मात्र पूर्ण गावांमध्ये अजूनही इंटरनेट सेवा विस्कळीत आहे.
आरोग्य केंद्रांची तयारी
आरोग्य विभागाने पैनगंगा नदीलगतच्या गावांमध्ये तात्पुरते वैद्यकीय पथक नेमले. सर्दी, ताप, त्वचाविकार यांची लक्षणे दिसू लागली आहेत. ग्रामीण रुग्णालयात औषधसाठा वाढवण्यात आला आहे.
खासगी डॉक्टरांनीही मोफत तपासणी शिबिरे घेतली आहेत.
लोकसहभाग आवश्यक
विशेष म्हणजे, पैनगंगा नदीला दरवर्षीच अशा प्रकारे पूर येतो. तरीही कायमस्वरूपी उपाय होत नाहीत. स्थानिक लोकांनी जलसंवर्धन, बंधाऱ्यांची निगा आणि नदीचे नंदुरबार करणं यावर भर देण्याची गरज आहे.
प्रशासनाने उपाय करावेत, पण नागरिकांनीही सहकार्य करावे लागेल.
पूरनंतरची स्वच्छता मोहिम
पूर ओसरल्यानंतर गावांमध्ये कचरा, घाण व मृत प्राणी साचले आहेत. त्यामुळे स्वच्छता मोहीम राबवणे गरजेचे आहे. ग्रामपंचायतींनी सफाई कामगारांना कामाला लावले आहे.
डेंग्यू, मलेरिया यांसारख्या आजारांचा धोका लक्षात घेता सर्वत्र फवारणी केली जात आहे.
