जयकवाडीसाठी 20 TMC पाण्याचा विसर्ग 2025 या निर्णयामुळे नाशिक जिल्ह्यातील अनेक भागात पूरजन्य परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
नाशिक जिल्ह्यातून जयकवाडीकडे मोठ्या प्रमाणात पाण्याचा प्रवाह
नाशिक जिल्ह्यात 2025 मध्ये सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे परिसरातील प्रमुख धरणांचे जलपातळी झपाट्याने वाढली आहे. सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून 15 धरणांतून एकूण 20 TMC (थाउजंड मिलियन क्युबिक फूट) पाण्याचा विसर्ग करण्यात आला आहे. हे पाणी छत्रपती संभाजीनगरमधील जयकवाडी धरणाकडे वळवले जात आहे.
जयकवाडीसाठी 20 TMC पाण्याचा विसर्ग 2025 ही कारवाई अनिवार्य झाली कारण धरणे ओसंडून वाहू लागली होती.
सलग पावसामुळे धरणांचा विसर्ग वाढला
नाशिकच्या गंगापूर धरणात सध्या 61% जलसाठा असून, 6,336 क्युसेक्स पाण्याचा विसर्ग सुरू करण्यात आला आहे. या विसर्गामुळे गोदावरी नदीला पूरस्थिती निर्माण झाली असून, रामकुंड परिसरातील मंदिरे जलमय झाली आहेत.
अनेक गावांचा संपर्क तुटला
दुतोंड्या मारुती या ओळखण्याजोग्या ठिकाणी पाणी छातीपर्यंत पोहोचले आहे. नद्यांच्या तीरावरील अनेक गावांचा संपर्क पूरामुळे तुटला आहे.
नांदूर मध्यमेश्वर धरणाचा सर्वाधिक विसर्ग
नांदूर मध्यमेश्वर धरणात सर्वाधिक 43,882 क्युसेक्स विसर्ग नोंदवण्यात आला. त्यामुळे गोदावरी नदीच्या खालच्या भागात पूरस्थिती गंभीर बनली आहे.
प्रशासनाने सतर्कतेचे आदेश दिले
जिल्हा प्रशासनाने नदीकाठच्या गावांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. सुमारे 2,20,907 क्युसेक्स पाणी एकूण विसर्गाद्वारे गोदावरी नदीत सोडले गेले आहे. परिणामी अनेक ठिकाणी शेतीचे नुकसान होण्याची शक्यता आहे.
खऱीप हंगाम विलंबात
या पावसामुळे शेतकऱ्यांची खरीप पेरणी खोळंबली आहे. नद्यांमधील पाण्याच्या लाटांमुळे शेतकरी चिंता व्यक्त करत आहेत.
📉 धरणांचा तपशील:
| धरण | विसर्ग (क्युसेक्स) |
|---|---|
| दारणा | 13,160 |
| गंगापूर | 6,336 |
| नांदूर मध्यमेश्वर | 43,882 |
| पळखेड़ | 646 |
| पुणेगाव | 250 |
| भोंसाळेपुर | 990 |
| भोंगाव | 948 |
| भाम | 3,252 |
| वाकी | 363 |
| वालदेवी | 1,305 |
| आलंदी | 687 |
| कश्यपी | 1,000 |
| मुकणे | 400 |
| कडवा | — |
| करंजवण | 210 |
पावसाचा विक्रम: 10 वर्षातील सर्वाधिक दमदार आठवडा
नाशिक शहरात यंदाच्या जुलैमध्ये अविरत पावसाची नोंद झाली आहे. गेल्या 10 वर्षांत प्रथमच जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात 479 मिमी पावसाची नोंद झाली आहे.
एका दिवसात 51 मिमी पावसाची नोंद
8 जुलै 2025 रोजी सकाळी 8:30 ते संध्याकाळी 5:30 दरम्यान तब्बल 51 मिमी पावसाची नोंद झाली. यामुळे मुसळधार पावसाची तीव्रता आणि सातत्य स्पष्ट झाले आहे.
🏞️ गोदावरी खोऱ्यातील पूरस्थिती अधिक गंभीर
2025 मध्ये नाशिक जिल्ह्यात होत असलेला मुसळधार पाऊस हा केवळ शहरापुरता मर्यादित नाही. गोदावरी खोऱ्यातील अनेक गावांमध्ये पूरस्थितीचा धोका वाढला आहे. विशेषतः येवला, नांदगाव, कोपरगाव, वैजापूर परिसरात नदीच्या पाणीपातळीत लक्षणीय वाढ झाली आहे.
ज्येष्ठ जलतज्ज्ञ सांगतात की, हा पूर जुलै महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात इतक्या लवकर येणे म्हणजे हवामान बदलाचे गंभीर संकेत आहेत.
प्रशासनाची आपत्कालीन तयारी सुरू
जिल्हा प्रशासनाने एनडीआरएफ (राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद पथक) आणि स्थानिक यंत्रणांना सतर्कतेच्या सूचना दिल्या आहेत. पुराच्या संभाव्य ठिकाणी आपत्कालीन आश्रयशिबिरे उभारण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
तसेच नागरिकांना नदीकाठी जाण्याचे टाळण्याचे आवाहन केले आहे. सावधगिरी बाळगणं हाच उपाय असल्याचे जिल्हाधिकारी कार्यालयातून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
🧪 हवामान खात्याचा अंदाज: आणखी तीन दिवस जोरदार पाऊस
भारत हवामान विभागाने पुढील तीन दिवसांसाठी नाशिक जिल्ह्यासाठी ऑरेंज अलर्ट जारी केला आहे. याचा अर्थ म्हणजे मुसळधार पाऊस, ढगफुटीची शक्यता, आणि विजांसह वादळी वाऱ्यांचा इशारा.
हवामान खात्याचा इशारा:
- नदी व नाल्यांपासून दूर राहा
- शेतकरी पेरण्या थांबवा
- विद्युत उपकरणे वापरताना दक्षता घ्या
- गरज असल्यासच प्रवास करा
🚜 शेतकऱ्यांवर परिणाम: पेरण्या खोळंबल्या
या मुसळधार पावसामुळे शेतकरी वर्ग अडचणीत सापडला आहे. विशेषतः सोयाबीन, भात, मका, नाचणी अशा खरीप पिकांची पेरणी अजून पूर्ण झालेली नाही.
जमिनी ओलसर असल्यामुळे ट्रॅक्टर आणि पेरणी यंत्रे राबवणे अशक्य झाले आहे. परिणामी बियाणे खराब होण्याची भीती आहे. काही ठिकाणी बी-बियाणे सडल्याच्या तक्रारीही आल्या आहेत.
🚧 रस्ते आणि पुलांवर पाणी: वाहतूक ठप्प
नाशिक शहर व जिल्ह्याच्या ग्रामीण भागांतील अनेक मुख्य रस्त्यांवर पाण्याचा साठा झाल्यामुळे वाहतूक ठप्प झाली आहे. गंगापूर रोड, पंचवटी, सतपूर, तसेच काही अंतर्गत रस्ते बंद ठेवण्यात आले आहेत.
पोलीस विभागाकडून पर्यायी मार्ग उपलब्ध करून देण्यात येत आहेत. नागरिकांनी Google Maps व वाहतूक पोर्टल्सवरून अपडेट तपासण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
📡 आधुनिक प्रणालीद्वारे धरणांची माहिती LIVE
धरणांवरील पाण्याच्या विसर्गाची माहिती आता IoT (Internet of Things) तंत्रज्ञानाद्वारे रिअल टाइममध्ये गोळा केली जाते. महाराष्ट्र शासनाने यासाठी Smart Dam Monitoring System कार्यान्वित केले आहे.
जयकवाडी, गंगापूर, नांदूर मध्यमेश्वर यासारख्या धरणांवरून विसर्गाची माहिती ऑनलाइन पोर्टलवर उपलब्ध आहे.
📌 वेबसाइट: https://wrd.maharashtra.gov.in
🛟 जनतेसाठी उपयोगी आपत्कालीन संपर्क क्रमांक:
| विभाग | दूरध्वनी क्रमांक |
|---|---|
| आपत्ती नियंत्रण कक्ष (नाशिक) | 1077 |
| पोलीस मदत | 100 |
| अग्निशमन सेवा | 101 |
| रुग्णवाहिका | 108 |
| एनडीआरएफ संपर्क | 022-27561900 |
जयकवाडीसाठी 20 TMC पाण्याचा विसर्ग 2025 हे पावसाचे प्रमाण पाहता अत्यंत आवश्यक होते, मात्र शेतकरी व नागरिक यांची काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
Home | India Meteorological Department
