पिपलांत्री गाव पर्यावरण प्रेरणा म्हणून आज संपूर्ण देशात ओळखलं जात आहे. राजस्थानातील राजसमंद जिल्ह्यातील हे गाव मुलींच्या जन्मानंतर १११ झाडं लावण्याच्या परंपरेमुळे चर्चेत आलं आहे. ही परंपरा फक्त पर्यावरणसंवर्धनासाठी नाही, तर सामाजिक बदलाचाही प्रतीक बनली आहे.
पिपलांत्री गाव पर्यावरण प्रेरणा: हिरवळ निर्माणाची यशोगाथा
राजस्थानच्या राजसमंद जिल्ह्यातील पिपलांत्री हे गाव पर्यावरण रक्षणाच्या दिशेनं एक प्रभावी उदाहरण ठरतंय. काही दशकांपूर्वी दुष्काळग्रस्त, कोरडं आणि बेजान दिसणारं हे गाव आज हिरवळीनं नटलेलं आहे. या परिवर्तनामागे आहे गावकऱ्यांचा दृढ संकल्प आणि एक अनोखी परंपरा – प्रत्येक मुलीच्या जन्मानंतर झाडं लावण्याची.
या गावात मुलीच्या जन्माचं स्वागत १११ झाडं लावून केलं जातं. ही प्रथा केवळ निसर्ग रक्षणासाठीच नव्हे, तर मुलींच्या सन्मानासाठीही सुरू करण्यात आली. या झाडांना राखी बांधण्याची परंपरा बहिणींनी सुरू केली असून, झाडांशी नातं जोडलं गेलं आहे.
गावाचे माजी सरपंच डॉ. श्यामसुंदर पालीवाल यांच्या नेतृत्वाखाली जलसंधारण, स्वच्छता, महिला सशक्तीकरण आणि सेंद्रिय शेतीवर विशेष भर देण्यात आला. गावकऱ्यांनी मिळून शेकडो एकर क्षेत्रावर झाडं लावली आणि पाण्याच्या स्रोतांचं पुनरुज्जीवन केलं.
आज पिपलांत्री गाव केवळ राज्यातच नाही तर देशभरातील इतर गावांसाठी प्रेरणादायी ठरतं आहे. पर्यावरण जपण्याच्या या प्रयत्नांनी गावात पाण्याची पातळी वाढली आहे, हवा शुद्ध झाली आहे आणि निसर्ग पर्यटनाचं केंद्र निर्माण झालं आहे.
हे यश एका कल्पनेपासून सुरू झालं – आणि आज हे एक चळवळ बनली आहे. पिपलांत्री गाव पर्यावरण प्रेरणा म्हणून पुढच्या पिढीला निसर्ग जपण्याचा संदेश देत आहे.
