iPhone उत्पादनातील अडथळा – फॉक्सकॉनने तंत्रज्ञ परत बोलावले

iPhone उत्पादनातील अडथळा दिवसेंदिवस गडद होत आहे. फॉक्सकॉनने भारतातील उत्पादन युनिटमधून चिनी तज्ज्ञांना परत बोलावले आहे. या निर्णयामुळे Apple च्या भारतातील धोरणावर परिणाम होऊ शकतो.

iPhone उत्पादनातील अडथळा भारताच्या स्वप्नांवर पाणी फिरवत आहे.

Apple साठी iPhone उत्पादनातील अडथळा गंभीर ठरू शकतो.

भारतातील iPhone उत्पादनाला झटका

भारतातील iPhone उत्पादनाला महत्त्वाचा झटका बसला आहे.
फॉक्सकॉनने भारतातील त्यांच्या युनिटमधील अनेक चिनी तज्ज्ञांना परत बोलावले आहेत.
या निर्णयामुळे Apple च्या स्थानिक उत्पादन क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.

फॉक्सकॉनचा अचानक निर्णय

फॉक्सकॉन ही Apple ची सर्वात मोठी उत्पादन भागीदार कंपनी आहे.
त्यांनी भारतीय युनिटमधून ४० हून अधिक चिनी अभियंते आणि तंत्रज्ञांना परत बोलावले.
या निर्णयामागचे स्पष्ट कारण समोर आलेले नाही.

उत्पादन नियंत्रणात चिनी भूमिकेची गरज?

भारत iPhone उत्पादनात आत्मनिर्भर व्हायचा प्रयत्न करत आहे.
मात्र अनेक तांत्रिक बाबतींत अजूनही चिनी अनुभव आवश्यक ठरत आहे.
या निर्णयामुळे भारतात तयार होणाऱ्या iPhones ची गुणवत्ता आणि उत्पादन वेळा यावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

‘मेक इन इंडिया’वर परिणाम

सरकारने मोठ्या आशेने मेक इन इंडिया अंतर्गत इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन क्षेत्रात गुंतवणूक वाढवली आहे.
Foxconn सारख्या कंपन्यांना भारतात आकर्षित करण्यासाठी विविध सवलती दिल्या.
मात्र अचानक चिनी कर्मचाऱ्यांची माघार ही एक धोक्याची घंटा मानली जात आहे.

भारतीय कर्मचाऱ्यांची तयारी अपुरी?

विशेषज्ञांचे म्हणणे आहे की, भारतीय कर्मचारी अजूनही काही महत्त्वाच्या तांत्रिक कामांमध्ये कुशल नाहीत.
Foxconn च्या उत्पादन प्रक्रियेत अचूकता, वेळेवर डिलिव्हरी, आणि गुणवत्ता यांची खूप आवश्यकता असते.
चिनी अभियंत्यांच्या अनुपस्थितीत ही साखळी तुटण्याची शक्यता आहे.

टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स व इतर भारतीय कंपन्यांची तयारी

टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स, भारत FIH, Rising Stars या कंपन्या सुद्धा Apple साठी उत्पादन करत आहेत.
या कंपन्यांनीही त्यांच्या युनिटमध्ये चिनी तज्ज्ञांची मदत घेतली होती.
पण दीर्घकालीन उद्दिष्टांसाठी भारतातील मनुष्यबळाला प्रशिक्षित करण्याची गरज आहे.

भारतासाठी धोरणात्मक शिकवण

या प्रकरणातून भारताला दोन गोष्टी शिकता येतात:
१) स्थानिक उत्पादन क्षमतेत तांत्रिक सक्षमता आवश्यक आहे
२) आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांवर अत्याधिक अवलंबित्व धोकादायक ठरू शकते

उद्योग मंत्रालयाच्या हालचाली

उद्योग मंत्रालयाने यावर तातडीने प्रतिक्रिया दिली आहे.
ते म्हणाले की, भारतीय कर्मचाऱ्यांना अधिकाधिक प्रशिक्षण देण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.
सरकार Apple व Foxconn यांच्याशी संपर्कात आहे.

Apple ची प्रतिक्रिया

Apple ने अद्याप या घटनेवर थेट प्रतिक्रिया दिलेली नाही.
मात्र त्यांनी भारताला त्यांच्या दुसऱ्या प्रमुख उत्पादन केंद्रामध्ये रूपांतर करण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे.

पुढील वाटचाल काय?

हे स्पष्ट झाले आहे की भारताला अद्याप तांत्रिक आत्मनिर्भरता मिळवायची आहे.
Foxconn चा निर्णय एक प्रकारची जागरूकता देणारी घटना आहे.
सतत बदलणाऱ्या जागतिक व्यापार व्यवस्थेत हे धोरणात्मक संकट म्हणता येईल.

iPhone उत्पादन भारतात – संधी की संकट?

पिछल्या काही वर्षांत भारताने Apple व Foxconn यांच्यासारख्या मोठ्या कंपन्यांना आकर्षित केलं आहे. हे ‘मेक इन इंडिया’ योजनेचं मोठं यश मानलं जातं.

मात्र सध्याची स्थिती पाहता, भारताला अजूनही अत्याधुनिक तंत्रज्ञान आणि प्रगत मनुष्यबळ यामध्ये गुंतवणूक करावी लागेल.

हे संकट भविष्यासाठी मोठी शिकवण ठरू शकते.

भारत-चीन तंत्रज्ञान सहकार्याचा इतिहास

२०१४ नंतर भारतात चिनी मोबाईल कंपन्यांनी मोठं प्रस्थ मांडलं. त्यात Xiaomi, Vivo, Oppo, आणि OnePlus यांचा समावेश आहे.

Foxconn सारख्या कंपन्यांनी दोन्ही देशांमध्ये युनिट्स सुरु करून उत्पादन साखळी विकसित केली.

पण तणाव निर्माण झाल्यावर अनेक कंपन्या भारतातील सहभागात बदल करत आहेत.

भारतातील उत्पादन क्षेत्रासमोरील ५ मोठ्या अडचणी

1. अत्याधुनिक यंत्रणा आणि मशिनरीचा अभाव
2. प्रशिक्षित मनुष्यबळाची कमतरता
3. सुसंगत धोरणांचा अभाव
4. विद्युत व लॉजिस्टिक समस्या
5. जागतिक दर्जाच्या गुणवत्ता नियंत्रणाची आवश्यकता

सरकारच्या योजना – उत्पादन क्षेत्रासाठी उपाय

• PLI योजना – उत्पादन वाढीसाठी आर्थिक प्रोत्साहन
• Skilling India – कौशल्य प्रशिक्षणासाठी राष्ट्रीय योजना
• Make in India – परकीय गुंतवणुकीस प्रोत्साहन
• ईलेक्ट्रॉनिक्स क्लस्टर – विशेष औद्योगिक क्षेत्रांची उभारणी

पुढील १२ महिन्यांचं तंत्रज्ञान क्षेत्राचं चित्र

तज्ञांच्या मते भारत iPhone आणि इतर उच्च दर्जाच्या उत्पादनांमध्ये पुढे येऊ शकतो.

पण त्यासाठी मोठ्या प्रमाणात प्रशिक्षण, जागतिक सहकार्य आणि धोरणात्मक निर्णय आवश्यक आहेत.

भारत जर ही संधी योग्य प्रकारे वापरली, तर तो ‘ग्लोबल मॅन्युफॅक्चरिंग हब’ होऊ शकतो.

निष्कर्ष

Foxconn कडून चिनी तज्ज्ञ परत घेणे ही एक गंभीर बाब आहे.
भारत सरकार व उद्योगजगत यांना याचा सामना चातुर्याने करावा लागेल.
ही संधी आहे – स्वतःची तांत्रिक क्षमता उभारण्यासाठी आणि जागतिक उत्पादनात भारताची भक्कम ओळख निर्माण करण्याची.

India’s iPhone dream faces setback as Foxconn recalls Chinese tech experts