प्रस्तावना
“AI गुंतवणूक अपयशी २०२५ या MIT च्या अहवालानुसार, ९५% अमेरिकन कंपन्यांना परतावा नाही.”
“AI गुंतवणूक अपयशी २०२५ अहवाल MIT कडून जाहीर झाला आहे…”
९५% कंपन्यांना AI मधून परतावा नाही
अहवालानुसार, अमेरिकेतील जवळपास ९५% कंपन्या AI वापरूनही नफा कमावण्यात अपयशी ठरल्या आहेत.
याचा अर्थ मोठ्या प्रमाणावर पैसा खर्च करूनही परिणाम अत्यल्प दिसत आहेत.
कंपन्यांनी ज्या पद्धतीने हे साधन वापरले, त्यात मोठ्या त्रुटी होत्या.
AI अंमलबजावणी करताना व्यवसायाच्या गरजांकडे दुर्लक्ष झाले.
गुंतवणुकीचे प्रमाण
अमेरिकन कंपन्यांनी गेल्या काही वर्षांत AI मध्ये ३५ ते ४० अब्ज डॉलर्स खर्च केले.
ही रक्कम विक्रमी आहे.
पण या पैशातून जे परिणाम मिळायला हवे होते, ते दिसले नाहीत.
बहुतांश पायलट प्रकल्प अयशस्वी ठरले.
कंपन्यांना अपेक्षित कार्यक्षमता आणि उत्पादकता वाढवता आली नाही.
अपयशाची मुख्य कारणे
MIT च्या अहवालात तीन प्रमुख कारणे नमूद केली आहेत.
पहिले कारण म्हणजे कमकुवत कार्यप्रवाह (brittle workflows).
दुसरे म्हणजे संदर्भावर आधारित शिकण्याची क्षमता नसणे.
तिसरे कारण म्हणजे दैनंदिन कामाशी तंत्रज्ञानाचा मेळ न घालता येणे.
यामुळे AI वापरूनही कंपन्यांना फायदा झाला नाही.
AI कोणत्या क्षेत्रांत अपयशी ठरले?
AI ने बॅक-ऑफिस कामांसाठी काही प्रमाणात मदत केली.
उदा. प्रशासकीय कामे किंवा पुनरावृत्ती होणाऱ्या प्रक्रिया.
पण विक्री आणि मार्केटिंगमध्ये AI चा वापर करून यश मिळाले नाही.
या दोन क्षेत्रांमध्ये मानवी हस्तक्षेप महत्त्वाचा राहिला.
कंपन्यांनी सर्वाधिक गुंतवणूक याच क्षेत्रांत केली होती.
म्हणून अपयशाचा दर जास्त झाला.
या AI गुंतवणूक अपयशी २०२५ अभ्यासानुसार, कंपन्या चुकीची धोरणे वापरत आहेत…
यशस्वी ठरलेल्या ५% कंपन्या काय वेगळे करतात?
अहवालानुसार, फक्त ५% कंपन्यांनी AI वापरून खरोखर वाढ साधली.
या कंपन्यांनी योग्य पद्धतीने तंत्रज्ञान स्वीकारले.
त्यांनी तयार उत्पादने वापरण्यापेक्षा विशेष विक्रेत्यांकडून सेवा घेतली.
कस्टमाइज्ड AI साधने खरेदी करणाऱ्या कंपन्यांना ६७% यश मिळाले.
तर स्वतःचे AI उत्पादने तयार करणाऱ्यांचे यश फक्त ३३% राहिले.
व्यवस्थापकांचा महत्त्वाचा वाटा
अभ्यासात असे दिसून आले की, ज्या ठिकाणी व्यवस्थापकांनी AI वापरात पुढाकार घेतला, तिथे परिणाम चांगले मिळाले.
साधनांचा वापर, प्रशिक्षण, आणि दीर्घकालीन धोरणे ठरवणे यामुळे फायदा झाला.
फक्त तंत्रज्ञान खरेदी करून ठेवणे उपयोगाचे ठरले नाही.
त्याला योग्य दिशेने चालवण्यासाठी व्यवस्थापनाची मदत आवश्यक होती.
ग्राहक-केंद्रित AI ची मर्यादा
अहवालात असेही नमूद केले गेले की ग्राहक-केंद्रित AI साधने फारशी उपयोगी पडली नाहीत.
उदा. चॅटबॉट्स, व्हर्च्युअल असिस्टंट्स इत्यादी.
अनेकदा ही साधने थांबत किंवा चुकीची उत्तरे देत.
यामुळे ग्राहकांचा विश्वास कमी झाला.
उत्पन्न वाढवण्याऐवजी या साधनांमुळे त्रासच जास्त झाला.
एजंटिक AI ची नवी दिशा
काही कंपन्या एजंटिक AI वापरून पाहत आहेत.
ही साधने शिकतात, लक्षात ठेवतात आणि स्वतः कृती करतात.
यामुळे भविष्यात कंपन्यांना अधिक फायदा होऊ शकतो.
परंतु सध्या हे साधन सुरुवातीच्या टप्प्यावर आहेत.
त्यांचा उपयोग सर्व क्षेत्रांत अजून झालेला नाही.
तज्ज्ञांचे मत
MIT च्या संशोधकांच्या मते, AI अंमलबजावणी करताना “शिकण्याचा दरी” (learning gap) ही सर्वात मोठी समस्या ठरली.
अनेक कंपन्या योग्य प्रशिक्षण देत नाहीत.
तंत्रज्ञानात गुंतवणूक होते, पण कर्मचाऱ्यांना त्याचा लाभ घेता येत नाही.
यामुळे पैसा खर्च होऊनही परतावा मिळत नाही.
निष्कर्ष
AI हे भविष्यातील तंत्रज्ञान असले तरी सध्या त्याचे व्यावसायिक फायदे मर्यादित आहेत.
MIT च्या अहवालाने दाखवून दिले की चुकीच्या अंमलबजावणीमुळे ९५% कंपन्यांना नुकसान झाले.
फक्त ५% कंपन्यांनी योग्य पद्धतीने वापर करून यश मिळवले.
म्हणूनच कंपन्यांनी पुढील काळात योग्य नियोजन, प्रशिक्षण आणि व्यवस्थापनावर भर देणे गरजेचे आहे.
AI गुंतवणूक अपयशी २०२५ हा व्यवसाय जगतासाठी मोठा धडा आहे.
MIT News | Massachusetts Institute of Technology
Fortune – Fortune 500 Daily & Breaking Business News | Fortune
