AI संशोधनातील दोन आघाडीच्या कंपन्या – Google DeepMind आणि OpenAI – यांनी आंतरराष्ट्रीय गणित ऑलिंपियाड (IMO) 2024 मध्ये सुवर्णपदक मिळवलं. ही स्पर्धा जगभरातील सर्वात हुशार हायस्कूल विद्यार्थ्यांसाठी असते, आणि यंदा पहिल्यांदाच सामान्य-उद्दिष्ट reasoning AI मॉडेल्सने मानवी दर्जाची कामगिरी केली.
🤖 Gemini Deep Think आणि OpenAI चं reasoning मॉडेल
Google च्या DeepMind ने “Gemini Deep Think” नावाचं मॉडेल वापरलं, ज्याने 4.5 तासांच्या मर्यादित वेळेत IMO चे 5 प्रश्न सोडवले. हे सर्व नैसर्गिक भाषेत करण्यात आलं, म्हणजेच प्रोग्रॅमिंग भाषेऐवजी इंग्रजीमध्ये विचार आणि उत्तर दिलं.
दुसरीकडे, OpenAI ने स्वतःचं reasoning मॉडेल वापरलं, जे एकाच वेळी विविध विचारधारा तपासून ‘test-time compute’ तंत्रज्ञानाच्या मदतीने अचूक उत्तरांवर पोहोचलं.
🧠 नैसर्गिक भाषेत विचार करणारे मॉडेल्स
पारंपरिक AI गणिताचे प्रश्न symbolic logic व pre-trained formal systems च्या माध्यमातून सोडवत होती. मात्र यंदा Google व OpenAI ने जी AI वापरली, ती मानवीसारखी नैसर्गिक भाषा वापरून reasoning करीत होती. हे AI आता केवळ गणित नव्हे, तर विज्ञान, अभियांत्रिकी, आणि संशोधन क्षेत्रातही उपयोगी ठरू शकतं.
🏫 IMO मध्ये AI चा सहभाग – ऐतिहासिक क्षण
IMO 2024 मध्ये 630 विद्यार्थ्यांनी भाग घेतला. त्यातील 67 जणांना सुवर्णपदक मिळाले. Google च्या AI ला हीच लेव्हल गाठण्यात यश मिळालं, ज्याचं IMO ने अधिकृत प्रमाणपत्रही दिलं.
OpenAI ने जरी अधिकृतरित्या सहभाग घेतला नसला तरी तीन अनुभवी IMO पदक विजेत्यांनी त्यांच्या मॉडेलचे उत्तर तपासले आणि सुवर्णसदृश्य गुणांकन मान्य केलं.
📈 भविष्यातील संशोधनावर परिणाम
Brown University चे प्राध्यापक Junehyuk Jung म्हणाले की, “नैसर्गिक भाषेत reasoning करू शकणारी AI मॉडेल्स आता संशोधकांशी सहकार्य करून अपूर्ण गणिती प्रमेय सुद्धा सोडवू शकतात.”
ही एक वैज्ञानिक क्रांतीची सुरुवात मानली जात आहे.
💸 उच्च संगणकीय खर्च – OpenAI चं आव्हान
OpenAI चे संशोधक Noam Brown यांनी सांगितले की हे मॉडेल चालवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर संगणकीय शक्ती लागली.
त्यांनी खर्चाचा आकडा जाहीर केला नाही, परंतु तो अत्यंत महाग असल्याचं सांगितलं.
📢 आधिकारिकतेबाबत मतभेद – पण दोन्ही बाजू समर्थ
Google ने IMO बोर्डाच्या विनंतीनुसार अधिकृत घोषणा २२ जुलै रोजी केली. त्याआधी OpenAI ने त्यांचे निकाल एका IMO सदस्याच्या परवानगीने २० जुलै रोजी जाहीर केले.
🔬 AI – फक्त गणितापुरतं मर्यादित नाही
AI चं हे यश केवळ गणितापुरतं सीमित राहणार नाही. Google व OpenAI दोघांनीही सांगितलं की हाच reasoning तंत्रज्ञान भविष्यात physics, chemistry आणि biology सारख्या क्षेत्रांतील समस्यांवर सुद्धा काम करू शकतो.
📚 शैक्षणिक आणि औद्योगिक प्रणालीतील बदल
या AI क्षमतेमुळे पुढील काळात शिक्षणपद्धतीत मोठा बदल होण्याची शक्यता आहे.
विद्यार्थ्यांना AI चं साहाय्य मिळाल्यास त्यांचे concepts स्पष्ट होऊ शकतात.
कंपन्या आणि संशोधन संस्था या AI मॉडेल्सचा वापर करून नव्या शोधांना गती देतील.
✅ निष्कर्ष:
AI ने आंतरराष्ट्रीय गणित स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळवणं म्हणजे मानवसदृश्य बुद्धिमत्तेच्या दिशेने एक मोठं पाऊल आहे.
Google व OpenAI च्या AI मॉडेल्सनी जे दाखवून दिलं, ते भविष्यातील गणित, संशोधन आणि शिक्षण क्षेत्रासाठी प्रेरणादायक ठरू शकतं.
