पावसाचा अभाव शेतकरी संकट बनून उभा राहिला आहे. चंद्रपूरसह राज्यातील अनेक भागांत मृग नक्षत्रातील सुरुवातीचा पाऊस आल्याने शेतकऱ्यांनी पेरणी केली.
मात्र, त्यानंतर अचानक पावसाने पाठ फिरवल्याने पीक उगमण्याआधीच करपले. त्यामुळे शेतकऱ्यांना दुबार पेरणीस सामोरे जावे लागत आहे.
- “सध्या पावसाचा अभाव शेतकरी संकट गहिरं करत आहे.”
- “या पावसाचा अभाव शेतकरी संकटामुळे अनेक जिल्ह्यांत दुबार पेरणीचा विचार सुरू झाला आहे.”
- “पावसाचा अभाव शेतकरी संकट निर्माण करत असून, सरकारने तातडीने हस्तक्षेप करणे आवश्यक आहे.”
पावसाचा अभाव शेतकरी संकट आणखी वाढवत आहे
पावसाच्या उशिरामुळे उगमपूर्वीच पीक करपले
गोविरी (चंद्रपूर) – मागील काही दिवसांपासून पावसाची सुरुवात झाली असल्याचे चित्र होते. यामुळे अनेक शेतकऱ्यांनी पेरणी करून शेतात बियाणे टाकले.
पण नंतरच पाऊस गायब झाला. पावसाचा भरवसा ठेवून लागवड केलेली पीक सुकू लागली. मृग नक्षत्रातील सुरुवातीचा पाऊस हा या वर्षी खूपच अनियमित ठरला आहे.
चंद्रपूर जिल्ह्यात पेरलेली पीक करपली
चंद्रपूर जिल्ह्यातील गोविरी, वेदूर, आसस, मडावी, गोमाशी, चंद्रपूर शहरालगतची गावे आणि शेतशिवार यामध्ये शेतकऱ्यांनी मृग नक्षत्रात सोयाबीन, मूग, उडीद, तूर, कपाशी इत्यादी पिके पेरली.
मात्र दोन दिवस पाऊस झाल्यानंतर पूर्ण कोरडे वातावरण निर्माण झाले. त्यामुळे टाकलेले बीज उगवण्याआधीच करपले.
शेतकरी अडचणीत; दुबार पेरणीचा प्रश्न
या भागातील अनेक शेतकऱ्यांना पुन्हा बियाणे, खतं आणि मशागत यासाठी खर्च करावा लागणार आहे. पहिल्याच पेरणीत नुकसान झाल्यामुळे अनेकांचा आत्मविश्वास डळमळीत झाला आहे.
काहींनी तर बियाणे विकत घेण्यासाठी कर्ज घेतले होते. आता त्या कर्जाचे हप्ते फेडण्याची चिंता निर्माण झाली आहे.
पावसाचा अभाव शेतकरी संकट: उत्पन्नावर गंभीर परिणाम
तीन दिवसांत पाऊस न झाल्यास अडचण गंभीर होणार
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार पुढील तीन दिवसांत पावसाची शक्यता कमी आहे. यामुळे दुबार पेरणीही धोक्यात येणार आहे.
शेतकऱ्यांना आता फक्त वरुणराजाकडे आशा लागली आहे. जर तातडीने पाऊस झाला नाही, तर संपूर्ण हंगाम बिघडण्याची भीती आहे.
करपलेली पीक म्हणजे अन्नधान्य उत्पादनावर परिणाम
यंदाच्या खरीप हंगामात जर वेळेवर पाऊस न झाला, तर राज्यातील अन्नधान्य उत्पादनावरही मोठा परिणाम होईल.
फक्त चंद्रपूरच नव्हे, तर वर्धा, गडचिरोली, नागपूर, यवतमाळ अशा विदर्भातील अनेक जिल्हे सध्या कोरडवाहू स्थितीत आहेत.
याचा थेट परिणाम बाजारभावावर आणि अन्न सुरक्षेवर होणार आहे.
काही भागांतही अंशतः पाऊस; शेतकरी संभ्रमात
चंद्रपूरच्या काही भागात अधूनमधून पाऊस पडतो आहे. पण तो फारसा उपयोगी नाही. काही ठिकाणी पावसाचे प्रमाण अधिक असताना दुसऱ्या शिवारात थेट कोरडे वातावरण आहे.
त्यामुळे एकाच गावात काहींना पीक उगवलं, तर काहींना अजूनही ओल मिळालेली नाही. या विषम पावसामुळे अनेक शेतकऱ्यांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे.
शासनाने घ्यावे तातडीने उपाय
शेतकऱ्यांचे डोळ्यांत अश्रू, मदतीची मागणी
शेतकऱ्यांना तातडीने मदतीची गरज आहे. शासनाने पेरणीसाठी बियाणे, खतं यांची उपलब्धता वाढवावी. विमा कंपन्यांनीही याकडे गांभीर्याने पाहावे.
अनेक ठिकाणी यावर्षीही पीक विमा योजना प्रभावीपणे राबवलेली नाही. त्यामुळे विमा भरले तरी भरपाई मिळेल का, यावर शंका आहे.
हवामान खात्याच्या अंदाजावर प्रश्नचिन्ह
मृग नक्षत्राच्या सुरुवातीलाच मोठा पाऊस होईल असा हवामान खात्याचा अंदाज होता. पण तो पूर्णपणे फसला. शेतकऱ्यांनी या अंदाजावर विश्वास ठेवून पेरणी केली.
आता अंदाज चुकीचा ठरल्याने नुकसान त्यांचं झालं. यामुळे भविष्यकाळात हवामान खात्याच्या विश्वसनीयतेवर शंका घेतली जाईल.
शेतकऱ्यांमध्ये नैराश्य; समाधानाचा मार्ग हवा
या साऱ्या घडामोडींमुळे शेतकऱ्यांमध्ये नैराश्याचं वातावरण आहे. पाऊस कधी येईल, पीक उगवेल का, सरकार मदत करेल का – असे अनेक प्रश्न त्यांच्या मनात आहेत.
हे नैराश्य दूर करण्यासाठी शासन, कृषी विभाग आणि हवामान विभागाने एकत्र येऊन उपाययोजना कराव्यात. अन्यथा शेतकरी पुन्हा रस्त्यावर उतरतील.
