आंध्र सरकारचे डिजिटल पाऊल
आंध्र प्रदेश सरकारने आपल्या निवडणूक वचनांपैकी एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. त्यांनी ‘नैपुण्यम ‘ (Naipunyam) नावाचं एक अद्वितीय पोर्टल सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हे पोर्टल मुख्यतः नोकरी शोधणाऱ्यांना आणि कंपन्यांना एकत्र आणणारे आहे.
“नैपुण्यम पोर्टल नोकरीच्या शोधात असलेल्या तरुणांसाठी एक मोठे साधन ठरत आहे.”
“या पोर्टलमुळे नोकरीच्या संधी वाढतील अशी अपेक्षा आहे.”
“नैपुण्यम पोर्टल नोकरी मिळवण्यासाठी डिजिटल प्रवेशद्वार ठरतेय.”
नावातच अर्थ
‘नैपुण्यम’ या नावाचा अर्थच आहे ‘कौशल्य’. हे पोर्टल त्या प्रत्येकासाठी आहे ज्यांच्याकडे कौशल्य आहे पण संधी नाही.
१ सप्टेंबरपासून सेवा सुरू
हे पोर्टल 1 सप्टेंबरपासून कार्यरत होणार असून ते नोकरी शोधणाऱ्यांना त्यांच्या जिल्ह्याच्या आधारे नोंदणी करण्याची सुविधा देणार आहे. प्रत्येक नोंदणीकर्त्याचा शैक्षणिक इतिहास, अनुभव, कौशल्यपातळी आणि इतर तपशील यात नोंदवले जातील.
रोजगार संधींचा खजिना
कंपन्यांनी उपलब्ध असलेल्या रिक्त पदांची माहिती, आवश्यक कौशल्यं आणि ठिकाणं पोर्टलवर स्पष्टपणे नमूद केली जाणार आहेत.
सुकर रजिस्ट्रेशन
नोकरी शोधणारे स्वतःची प्रोफाइल सहज नोंदवू शकतात. ते आपल्या प्रोफाइलमध्ये वेळोवेळी अपडेटही करू शकतात.
मानव संसाधन विभागाची संकल्पना
मानव संसाधन विकास मंत्री नारा लोकेश यांनी सांगितले की, “आम्ही या पोर्टलच्या माध्यमातून उद्योगविश्वातील मागणी एकत्र करत आहोत. त्याचवेळी पुरवठा कोणत्या पद्धतीने आहे हेही तपासत आहोत.”
पायलट प्रोजेक्टची यशस्वी चाचणी
मंगलगिरी या विधानसभा मतदारसंघात आधीच एका प्रायोगिक उपक्रमाद्वारे कौशल्य जनगणना करण्यात आली होती. त्यातून प्रत्येक व्यक्तीच्या कौशल्याची मोजणी आणि त्यांचं रिझ्युमे तयार करणं सुलभ झालं.
मोबाईलवरच रोजगार
नैपुण्यम सुरू झाल्यानंतर कंपन्यांना एका क्लिकवर प्रशिक्षित कर्मचारी मिळू शकतील. तसेच, नोकरी शोधणाऱ्यांना फोनवरच एक डिजिटल रोजगार विनिमय मिळेल.
कौशल्यातील अंतर भरून काढण्याचा प्रयत्न
लोकेश म्हणाले, “या पोर्टलमुळे सरकारला कौशल्यातील अंतर समजेल. उद्योगांना काय हवं आहे आणि आपल्याकडे काय नाही, हे लक्षात येईल. मग शिक्षण आणि प्रशिक्षणाद्वारे ही पोकळी भरता येईल.”
पारंपरिक कौशल्यांचं मूल्यमापन
सरकार पुढील टप्प्यात पारंपरिक कौशल्यांची (जसं की कारपेंट्री, पेंटर, प्लंबर) चाचणी घेण्याच्या दिशेने प्रयत्न करणार आहे. कारण नवीन काळातील IT स्किल्स मोजणं सोपं असतं, पण पारंपरिक कौशल्यांसाठी स्पष्ट निकष तयार करणं ही मोठी गरज आहे.
रोजगार निर्मितीसाठी पायाभरणी
या पोर्टलद्वारे सरकारचा उद्देश आहे – ५ वर्षांत २ कोटी रोजगार निर्माण करणे. नैपुण्यम ही यामध्ये पहिली मोठी उडी ठरणार आहे.
डिजिटल भारतासाठी महत्त्वाचे पाऊल
या प्रकारची सेवा पहिल्यांदाच कोणत्याही राज्य सरकारने सुरू केली आहे. डिजिटल इंडिया चळवळीत आंध्रने एक पायरी पुढे टाकली आहे.
कौशल्य आधारित रोजगाराचा नवा अध्याय
भारतामध्ये बेरोजगारी ही मोठी समस्या आहे. अशा परिस्थितीत आंध्र प्रदेश सरकारचे हे पाऊल महत्वाचे ठरणार आहे. “नैपुण्यम” या पोर्टलमुळे तरुणांना त्यांच्या कौशल्यानुसार नोकऱ्या मिळतील.
हे पोर्टल LinkedIn प्रमाणेच काम करणार आहे. मात्र हे मुख्यतः ब्लू कॉलर कामगारांसाठी केंद्रित असेल. यामुळे लो-skilled आणि semi-skilled व्यक्तींनाही रोजगाराच्या संधी खुल्या होतील.
स्थानिक उद्योगांना लाभ
जिल्हानिहाय माहिती दिल्यामुळे स्थानिक कंपन्यांना कामगार शोधणे सोपे होईल. उद्योगपतींना आता वेळ वाया न घालवता तयार मनुष्यबळ मिळेल. त्यामुळे उत्पादनक्षमता वाढेल आणि वेळेवर प्रकल्प पूर्ण होतील.
प्रशिक्षणासाठी नवीन दिशा
या पोर्टलवरून सरकारला कळेल की कुठल्या कौशल्यांमध्ये कमतरता आहे. त्यामुळे त्या क्षेत्रात प्रशिक्षण केंद्रे सुरू करता येतील. हे training सरकारी योजना आणि CSR फंडद्वारे चालवले जाऊ शकते.
डिजिटल इंडिया चळवळीला चालना
“नैपुण्यम” पोर्टल हे Digital India मोहिमेच्या उद्दिष्टांना पूरक आहे.
नोंदणीपासून मुलाखतीपर्यंत सगळी प्रक्रिया ऑनलाईन असेल. त्यामुळे वेळ आणि खर्च वाचेल.
स्मार्टफोनवरूनही ही सेवा वापरता येईल.
अन्य राज्यांसाठी आदर्श
जर हे पोर्टल यशस्वी झाले, तर इतर राज्यांनीही हे मॉडेल स्वीकारावे.
भारतात प्रादेशिक कौशल्य पोर्टल्स निर्माण करणे ही वेळेची गरज आहे.
आंध्र प्रदेशचा हा पुढाकार संपूर्ण देशासाठी दिशादर्शक ठरू शकतो.
महिला आणि अल्पसंख्यांकांसाठी संधी
या पोर्टलवर महिला आणि अल्पसंख्यांकांच्या नोंदणीसाठी विशेष मोहीम राबवली जाऊ शकते.
त्यांना गरजेनुसार प्रशिक्षण देऊन आत्मनिर्भर बनवले जाऊ शकते. यामुळे समावेशी विकासाला चालना मिळेल.
पारंपरिक कौशल्यांची नोंद
कारागीर, सुतार, मिस्त्री, गवंडी अशा पारंपरिक कामगारांचाही डेटा संकलित केला जाईल.
त्यांच्या कौशल्यांची व्यावसायिक पातळीवर मूल्यांकन करून प्रमाणपत्रे दिली जातील.
त्यामुळे अशा कामगारांना अधिक संधी मिळतील.
उद्योजकांसाठी डायरेक्ट ऍक्सेस
व्यवसाय करणाऱ्या उद्योजकांना एका क्लिकवर हवे तसे कामगार उपलब्ध होतील.
हे त्यांच्यासाठी वेळ आणि खर्चात बचत करणारे ठरेल. यामुळे Start-up आणि MSME सेक्टरला मोठा फायदा होईल.
रोजगार बाजारपेठेतील पारदर्शकता
सरकारी नोकरीपेक्षा खासगी क्षेत्रात अधिक संधी आहेत.
मात्र माहितीचा अभाव आणि दलालांच्या हस्तक्षेपामुळे अनेकांना संधी मिळत नाही. हे पोर्टल त्या अडचणी दूर करेल.
भविष्यातील योजना
“नैपुण्यम” पोर्टलची पुढील टप्प्यातील योजना म्हणजे AI आधारित कौशल्य जुळवणी.
यामध्ये मशीन लर्निंगचा वापर करून व्यक्तीच्या कौशल्यांनुसार योग्य नोकऱ्या सुचवल्या जातील.
