परिचय
चांदा परिसरातील शेतकरी यंदा मोठ्या संकटात आहेत. पावसाची कमतरता गंभीर झाली आहे. पिके वाळत आहेत. उत्पादन घटले आहे. शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत.
पावसाचा अभाव आणि त्याचे परिणाम
या वर्षी पावसाळा वेळेवर आला नाही. आलेला पाऊसही कमी झाला. पावसाअभावी शेतमाल कोमेजला. पिके पिवळी पडली. मातीतील ओल कमी झाली. सिंचनाची सोय नाही. विहिरी आणि तलाव कोरडे पडले.
शेतकऱ्यांची आर्थिक अडचण
पिकांची स्थिती खालावली. खर्च वाढला. खत, बियाणे, मजुरी यावर जास्त पैसा खर्च झाला. पण उत्पादन घटले. त्यामुळे उत्पन्न कमी झाले. कर्जाचा बोजा वाढला. दैनंदिन खर्च भागवणे कठीण झाले.
कापसाचे नुकसान
कापूस या भागातील प्रमुख पिक आहे. यंदा पावसाअभावी कापसाच्या झाडांची वाढ थांबली. फुलोरा कमी आला. कापसाची गोळे तयार होण्याआधीच वाळले. दोन महिन्यांचा परिश्रम वाया गेला.
सोयाबीन पिकावर परिणाम
सोयाबीनची लागवड मोठ्या प्रमाणात झाली होती. पावसाचा अभाव असल्याने पिकाची उंची कमी राहिली. पानगळ लवकर झाली. शेंगा कमी लागल्या. उत्पादन घटले.
धान, मका, तूर यांचे नुकसान
धानाच्या रोपांना पुरेशी पाण्याची गरज होती. पण पाऊस कमी पडला. मका आणि तूर पिकेही कोरड्यामुळे वाळली. फुलं गळून पडली. शेंगा तयार होण्याआधी वाळल्या.
गावकऱ्यांची चिंता वाढली
शेतकरीच नव्हे, तर गावकऱ्यांचीही चिंता वाढली आहे. शेतमाल कमी आल्याने बाजारात भाव वाढले. जनावरांना चारा मिळणे कठीण झाले. चराऊ भूमी कोरडी पडली.
तालुका दुष्काळग्रस्त जाहीर करण्याची मागणी
शेतकरी संघटनांनी सरकारकडे मागणी केली आहे. चांदा तालुका दुष्काळग्रस्त जाहीर करावा. आर्थिक मदत द्यावी. वीज बिल माफी द्यावी. कर्जमाफी करावी. चारा छावण्या सुरू कराव्या.
पाणीटंचाईचे संकट
पावसाचा अभाव फक्त शेतीपुरता नाही. गावात पिण्याच्या पाण्याचीही टंचाई झाली आहे.
विहिरी आणि बोअरवेल कोरड्या पडल्या. पाणी टँकरवर अवलंबून राहावे लागत आहे.
शेतकऱ्यांची मानसिकता खालावली
सततचा तोटा आणि कर्जबाजारीपणामुळे शेतकऱ्यांची मानसिकता खालावली आहे.
काहींनी शेती सोडण्याचा विचार केला आहे. काहींनी शहरांकडे स्थलांतर सुरू केले आहे.
भविष्यातील धोका
जर पुढील काही आठवड्यांत पाऊस आला नाही तर संकट अधिक वाढेल. खरीप हंगाम पूर्णपणे अपयशी ठरेल.
रब्बी हंगाम धोक्यात येईल. अन्नधान्य टंचाई निर्माण होईल.
शेतकऱ्यांच्या अपेक्षा
शेतकऱ्यांना सरकारकडून तातडीची मदत हवी आहे. पिकविमा योजना तत्काळ अंमलात आणावी.
थकीत कर्ज माफ करावे. सिंचन प्रकल्पांना गती द्यावी.
कृषी विभागाचा सल्ला
कृषी तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना सल्ला दिला आहे. कमी पाणी लागणारी पिके घ्यावीत. मल्चिंग पद्धत वापरावी.
सेंद्रिय खतांचा वापर वाढवावा. पाण्याचा अपव्यय टाळावा.
सरकारी यंत्रणेची भूमिका
स्थानिक प्रशासनाने पिकांचे पंचनामे सुरू केले आहेत. पाणीटंचाई निवारणासाठी योजना आखल्या जात आहेत.
मदत मिळवण्यासाठी अहवाल पाठवले आहेत.
निष्कर्ष
चांदा परिसरातील पावसाअभावी परिस्थिती गंभीर आहे. शेतकऱ्यांचे नुकसान मोठे झाले आहे.
आर्थिक संकट वाढले आहे. सरकार आणि समाजाने एकत्र येऊन मदत करणे गरजेचे आहे.
